Instytut Wysokich Ciśnień

Institute of Materials and Systems for Sustainability (IMaSS) , będący częścią Nagoya University (Japonia) świętował w grudniu 2025 swoje 10-lecie. Z uwagi na aktywną współpracę z naszym instytutem, zostaliśmy zaproszeni do udziału w tej uroczystości. To zaszczyt i potwierdzenie dobrych relacji oraz współpracy naukowej IWC PAN z IMaSS.

Podczas jubileuszowej ceremonii, prof. Michał Boćkowski Dyrektor IWC PAN, przekazał gospodarzom w imieniu Instytutu Wysokich Ciśnień PAN pamiątkową statuetkę z kryształem GaN. W odpowiedzi, prof. Tomomi Uchiyama, Dyrektor IMaSS, przesłał do naszego Instytutu oficjalny list z podziękowaniami, podkreślając znaczenie tego gestu oraz wyrażając nadzieję na dalszą współpracę i rozwój kontaktów naukowych między instytucjami.

Dziękujemy IMaSS, Nagoya University za serdeczne przyjęcie oraz miłe słowa i życzymy dalszych sukcesów w działalności badawczej.

Prof. Tomomi Uchiyama, dyrektor IMaSS (po prawej) i prof. Hiroshi Amano, dyrektor CIRFE, IMaSS, Nagoya University (po lewej), z pamiątkową statuetką z Instytutu Wysokich Ciśnień PAN.

Z głębokim żalem przyjęliśmy wiadomość o śmierci Krzysztofa Jasika, wieloletniego pracownika technicznego Laboratorium Krystalizacji NL-3 naszego Instytutu. Odszedł człowiek niezwykle rzetelny i odpowiedzialny, na którego zawsze można było liczyć – zarówno w codziennej pracy, jak i w sytuacjach wymagających szybkiej pomocy i spokoju.

Pan Krzysztof był osobą serdeczną, uczynną i życzliwą. Wnosił do naszego zespołu nie tylko fachowość i doświadczenie, ale też dobre słowo, uważność na innych i gotowość do wsparcia. Pozostanie w naszej pamięci jako człowiek skromny, a jednocześnie bardzo ważny dla funkcjonowania laboratorium i całego Instytutu.

Rodzinie i Bliskim składamy najszczersze wyrazy współczucia.

Z przyjemnością informujemy, że artykuł P. Strak, P. Kempisty, K. Sakowski, J. Piechota, I. Grzegory, E. Monroy, A. Kaminska, S. Krukowski „Spontaneous and Piezo Polarization Versus Polar Surfaces: Fundamentals and Ab Initio Calculations” został wybrany jako Editor’s Choice Article w czasopiśmie Materials wydawanym przez MDPI. Decyzja ta została podjęta po wnikliwej ocenie dokonanej przez Redaktorów Naukowych czasopisma, którzy docenili artykuł za jego oryginalność naukową, znaczenie dla najnowszych kierunków badań, rygorystyczną argumentację oraz przejrzystą strukturę, a także za przewidywany szeroki oddźwięk i zainteresowanie środowiska naukowego.

Praca przedstawia fundamentalne wnioski dotyczące współzależności pomiędzy polaryzacją spontaniczną i piezoelektryczną na powierzchniach polarnych, poparte analizą obliczeniową ab initio (z pierwszych zasad). Badanie to pogłębia zrozumienie wpływu zjawisk polaryzacji elektrycznej na właściwości i stabilność materiałów polarnych – zagadnienia o dużym znaczeniu dla badań nad materiałami elektronicznymi, optoelektronicznymi oraz energetycznymi. Gratulujemy autorom tego osiągnięcia i zachęcamy do zapoznania się z wynikami tej pracy.

CaKFe₄As₄ jest szczególnie interesującym nadprzewodnikiem stechiometrycznym, ponieważ w przeciwieństwie do większości nadprzewodników na bazie żelaza, wykazuje nadprzewodnictwo bez konieczności domieszkowania chemicznego. Ta wyjątkowa cecha sprawia, że jest on idealną platformą do badania efektów selektywnej substytucji pierwiastków w nadprzewodzących warstwach FeAs.

Zespół badawczy prof. Shiva J. Singha (Laboratorium NL-6 Nadprzewodników i Technologii Wodorowych) przeprowadził systematyczne badania wpływu substytucji manganu (Mn) w połączeniu z syntezą pod wysokim ciśnieniem na właściwości nadprzewodzące CaKFe₄As₄. Objętościowe próbki CaK(Fe₁₋ₓMnₓ)₄As₄ domieszkowane manganem zostały otrzymane zarówno metodą konwencjonalnej syntezy w stanie stałym, jak i metodą syntezy pod wysokim ciśnieniem.

Chociaż domieszkowanie Mn zazwyczaj tłumi nadprzewodnictwo w układach na bazie żelaza, wykazano, że zastosowanie syntezy wysokociśnieniowej częściowo przeciwdziała temu niekorzystnemu efektowi. W rezultacie zaobserwowano znaczny wzrost temperatury przejścia nadprzewodzącego (Tc) o około 3–7 K dla próbek z 2–3% Mn. Ponadto badania pokazały unikalne zachowanie CaKFe4As4 domieszkowanego Mn, gdzie wzrost Tc można osiągnąć dzięki połączonym efektom kontrolowanego domieszkowania i wysokiego ciśnienia.

Więcej szczegółów można znaleźć w publikacji: Manasa Manasa, Mohammad Azam, Tatiana Zajarniuk, Svitlana Stelmakh, Tomasz Cetner, Andrzej Morawski i Shiv J. Singh zatytułowanej „Enhancement of the Superconducting Transition Temperature in Mn-doped CaKFe₄As₄ Processed by the High gas-pressure and High-temperature Synthesis Method” Journal of Superconductivity and Novel Magnetism 39, 10 (2026).
https://doi.org/10.1007/s10948-025-07115-2

Rysunek: Porównawcze podsumowanie temperatur przejścia nadprzewodzącego (Tc) dla materiałów CaK(Fe₁₋ₓMnₓ)₄As₄ wytworzonych metodą CSP w ciśnieniu otoczenia oraz metodą syntezy w wysokim ciśnieniu i temperaturze (HP-HTS), wraz z danymi literaturowymi dotyczącymi monokryształów CaKFe₄As₄ domieszkowanych manganem, wyhodowanych metodą konwencjonalną w ciśnieniu otoczenia [22], przedstawiono wraz ze stężeniem manganu (x). Wartości temperatury przejścia są określane na podstawie pomiarów oporności, R(T), i magnetycznych M(T).