Instytut Wysokich Ciśnień

Po raz 34. wręczono Nagrody FNP, często określane mianem „polskich Nobli”. Podczas uroczystości 3 grudnia 2025 na Zamku Królewskim w Warszawie, prof. Krzysztof Pyrć podkreślił, że misją Fundacji na rzecz Nauki Polskiej jest „wspierać najlepszych, aby mogli stać się jeszcze lepsi”.

Gratulujemy nagrodzonym naukowcom, wśród których jest prof. Wojciech Knap z Instytutu Wysokich Ciśnień PAN i Laboratorium CENTERA w CEZAMAT Politechniki Warszawskiej, prof. Ewelina Knapska z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN, prof. Dorota Gryko z Instytutu Chemii Organicznej PAN oraz prof. Anna Matysiak z Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego.

Nagroda Fundacji na rzecz Nauki Polskiej jest przyznawana za szczególne osiągnięcia i odkrycia naukowe, które przesuwają granice poznania i otwierają nowe perspektywy poznawcze, wnoszą wybitny wkład w postęp cywilizacyjny i kulturowy naszego kraju oraz zapewniają Polsce znaczące miejsce w podejmowaniu najbardziej ambitnych wyzwań współczesnego świata.

Relacja z Gali wręczenia Nagród FNP 2025 na profilu LinkedIn.

Narodowe Centrum Nauki ogłosiło wyniki najnowszej edycji konkursu OPUS 29. Opublikowane zostały również listy rankingowe. Z przyjemnością informujemy, że jednym z laureatów został dr Grzegorz Staszczak z naszego Instytutu.

Projekt pt. „Supersieci na zrelaksowanych, porowatych podłożach GaN dla wydajnych czerwonych mikroLEDów o stabilnej długości fali emisji” dotyczy opracowania zaawansowanych materiałów i supersieci dla nowej generacji czerwonych mikrodiod LED, których celem jest zwiększenie wydajności urządzeń oraz poprawa stabilności długości fali emitowanego światła.

Gratulujemy! Streszczenie projektu dostępne jest pod tym linkiem.

Dobrze znany, grafitopodobny heksagonalny azotek boru (hBN) przeżywa obecnie swój wielki renesans jako materiał niezbędny w elektronice 2D, niezwykle wydajny emiter UV, czy doskonały detektor neutronów. Do pełnego zbadania i wykorzystania potencjału hBN niezbędny jest materiał najwyższej klasy, najlepiej w postaci monokryształu o rozmiarach odpowiednich do badań i zastosowań.

W naszym Instytucie pracujemy nad krystalizacją hBN pod wysokim ciśnieniem. W ostatnim czasie ukazała się ciekawa publikacja Crystal Growth of hBN from Ni and Ni–Cr Solutions at High N2 pressure, B. Sadovyi, P. Sadovyi, A. Nikolenko, V. Strelchuk, B. Turko, Y. Eliyashevskyy, I. Yahniuk, M. Marocko, J. Eroms, I. Petrusha, S. Krukowski, S. Porowski, and I. Grzegory, ACS Applied Materials & Interfaces 17, 63610 (2025), gdzie opisujemy procesy i wyniki wzrostu kryształów hBN z roztworów B i N w ciekłym niklu i mieszaninie Ni-Cr, pod ciśnieniem azotu 1000-1500bar.

Przezroczyste, bezbarwne kryształy hBN wykazały znakomitą jakość strukturalną oraz jednorodność potwierdzone mapowaniem widma Ramana. Szerokość piku ramanowskiego E_2g odpowiadającego drganiom atomów w płaszczyźnie warstwy hBN, nie przekraczała 8cm^-1, co jest dowodem bardzo wysokiej jakości krystalicznej otrzymanego hBN. Analiza widm absorpcji optycznej potwierdziła, że hBN jest kryształem o skośnej przerwie energetycznej.  Zwiększona o czynnik 30-40, w wyniku kompresji, rozpuszczalność azotu w metalu pozwoliła uzyskać kryształy istotnie grubsze (do 30 μm) niż w ciśnieniu atmosferycznym.

Wyniki procesów krystalizacji hBN sa przedyskutowane w kontekście własności termodynamicznych wszystkich azotków III-N, a także w kontekście wpływu metalu – rozpuszczalnika na warunki stabilności termicznej hBN względem jego składników.

W celu dalszej weryfikacji jakości otrzymanych monokryształów, koledzy z Uniwersytetu w Regensburgu wykonali eksfoliację cienkich płatków hBN i zastosowali te płatki do konstrukcji przyrządów grafenowych. W warstwach grafenu otoczonych warstwami hBN otrzymano spektakularnie wysoką ruchliwość nośników zarówno elektronów, jak i dziur, przewyższającą 21.2 m²·V^–1·s^–1 w 230 K.

Praca podsumowuje wyniki części badań projektu “Long-term program of support of the Ukrainian research teams at the Polish Academy of Sciences carried out in collaboration with the U.S. National Academy of Sciences with the financial support of external partners” Grant No. PAN.BFB.S.BWZ.369.022.2023, pod tytułem “Influence of high N2 gas pressure on crystallization mechanisms and physical properties of h-BN”.

Zakończyło się 8. Międzynarodowe Sympozjum Wzrostu Azotków z Grupy III (International Symposium on Growth of III-Nitrides, ISGN-8), które w dniach 9–12 listopada 2025 r. odbywało się na National Cheng Kung University (NCKU) w Tainan na Tajwanie. W tym roku po raz pierwszy wręczono Iwińska Award for Young Scientists – nagrodę ufundowaną przez Instytut Wysokich Ciśnień PAN (IWC PAN / Unipress), ustanowioną ku pamięci dr Iwińskiej, młodej fizyczki, która zmarła rok temu po walce z chorobą nowotworową.

Nagrodę za najlepszą prezentację otrzymała Pham Tu Huynh, młoda badaczka z Wietnamu studiująca na NCKU w Tainan. Laureatka zaprezentowała pracę pt. „Defect visualization in GaN-based HEMTs with SiNx nano-mask by cathodoluminescence spectroscopy”, wyróżnioną za wysoki poziom naukowy oraz znaczenie dla rozwoju technologii przyrządów opartych na azotku galu.

Już dziś zapraszamy na kolejną edycję sympozjum – ISGN-9, która będzie organizowana przez IWC PAN oraz firmę Epistromo. Konferencja odbędzie się w dniach 27–30 września 2027 r. w Burgas, Bułgaria. Do zobaczenia na ISGN-9!

photos credit: dr hab. inż. Grzegorz Muzioł and ISGN8 Organizers

W dniach 13-19 czerwca 2026 w Szczyrku w Polsce, odbędzie się konferencja 54th International School & Conference on the Physics of Semiconductors "Jaszowiec 2026".

Od ponad pół wieku konferencja ta łączy polskie środowisko naukowe z czołowymi światowymi naukowcami, sprzyjając współpracy, inspirując wspólne projekty i budując międzynarodowe przyjaźnie.

Konferencja Jaszowiec 2026 rozpocznie się dwudniową Szkołą (13–14 czerwca 2026 r.) pod przewodnictwem dr. hab. inż. Michała Baranowskiego z Politechniki Wrocławskiej, która skierowana jest głównie do studentów, doktorantów i młodych naukowców. Następnie odbędzie się Konferencja (15–19 czerwca 2026 r.) pod przewodnictwem prof. dr. hab. Piotra Perlina z Instytutu Wysokich Ciśnień PAN.

Program obejmie aktualne tematy badawcze, takie jak układy kwantowe i niskowymiarowe, oddziaływanie światła z materią, magnetyzm i zjawiska spinowe, przyrządy i zastosowania, oraz wzrost i charakteryzacja materiałów - prezentowane w formie wykładów plenarnych, sesji tematycznych oraz wieczornych dyskusji młodych naukowców. W edycji 2026 zaplanowano również wykłady przedstawicieli przemysłu, wystawę oraz targi pracy dla studentów.

Aktualne informacje znajdują się na stronie konferencji https://www.jaszowiec.edu.pl/